Khi nhắc đến từ khóa “sa mạc”, tâm trí đại đa số chúng ta thường tự động vẽ nên một bức tranh tràn ngập những cồn cát vàng óng ả trải dài tít tắp, cái nắng như thiêu như đốt và những đàn lạc đà lầm lũi bước đi trong cái nóng hầm hập. Thế nhưng, thế giới tự nhiên luôn ẩn chứa những điều kỳ diệu vượt xa khỏi trí tưởng tượng thông thường của con người. Nếu bạn chịu khó đào sâu vào các nguồn kiến thức địa lý, bạn sẽ nhận ra định nghĩa về hoang mạc không nằm ở nhiệt độ nóng hay lạnh, mà phụ thuộc hoàn toàn vào lượng mưa cực kỳ thấp của vùng đất đó.
Khám phá đâu mới thực sự là sa mạc lớn nhất thế giới sẽ mở ra cho bạn một góc nhìn hoàn toàn mới về những vùng đất kỳ vĩ, nơi sự sống bị đẩy đến giới hạn tận cùng nhưng lại sở hữu vẻ đẹp mê hoặc lòng người.
6 sa mạc lớn nhất thế giới thách thức giới hạn con người
Dưới đây là bảng xếp hạng chi tiết về 6 hoang mạc có diện tích khổng lồ nhất hành tinh, trải dài từ các cực lạnh giá cho đến vùng xích đạo nóng bỏng được chúng tôi thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn tin tổng hợp.
1. Sa mạc Nam Cực (Antarctic Desert)
Khi đi tìm câu trả lời cho câu hỏi hoang mạc hay sa mạc lớn nhất thế giới hiện nay là gì, khoa học chắc chắn sẽ gọi tên Nam Cực. Với diện tích khổng lồ lên tới khoảng 14,2 triệu km2, toàn bộ châu lục này thực chất là một hoang mạc lạnh khổng lồ. Nơi đây sở hữu những kỷ lục vô tiền khoáng hậu: lạnh nhất, khô nhất, và gió mạnh nhất quả đất.
Chính vì đặc tính không có mưa, chỉ có tuyết nén qua hàng triệu năm, nơi đây được công nhận là sa mạc lớn nhất hành tinh. Biểu tượng vĩ đại của vùng đất này chính là loài chim cánh cụt Hoàng đế – những sinh vật kiên cường nhất đối đầu với cái lạnh âm hàng chục độ C. Sự kỳ vĩ và bí ẩn của Nam Cực đã lọt vào mắt xanh của các nhà làm phim Hollywood, trở thành bối cảnh kinh điển cho bộ phim tài liệu đoạt giải Oscar March of the Penguins.
2. Sa mạc Bắc Cực (Arctic Desert)
Nằm đối xứng ở nửa kia của quả địa cầu, hoang mạc Bắc Cực đứng vị trí thứ hai trong danh sách những sa mạc lớn nhất thế giới với diện tích xấp xỉ 13,9 triệu cây số. Vùng đất này trải dài qua lãnh thổ của nhiều quốc gia như Nga, Canada, Mỹ (vùng Alaska) và Đan Mạch (vùng Greenland).
Khác với Nam Cực là một lục địa đá bao phủ bởi băng, Bắc Cực thực chất là một đại dương băng giá được bao quanh bởi đất liền. Biểu tượng không thể thay thế của nơi đây là loài gấu Bắc Cực và hiện tượng cực quang (Aurora Borealis) huyền ảo nhuộm xanh cả bầu trời đêm.
Vẻ đẹp đơn độc, lạnh lẽo của vùng hoang mạc này đã được khai thác triệt để trong bộ phim sinh tồn nghẹt thở Arctic (2018) do tài tử Mads Mikkelsen thủ vai chính, lột tả chân thực ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết giữa vùng tuyết trắng.
3. Sa mạc Sahara
Nếu chỉ tính riêng các hoang mạc có dải cát nóng, Sahara chính là sa mạc lớn nhất xét về phân khúc này với diện tích khoảng 9,2 triệu cây số, bao phủ gần như toàn bộ khu vực Bắc Phi.
Khi tự hỏi sa mạc nào lớn nhất thế giới và gọi tên Sahara đầu tiên, bởi sức ảnh hưởng từ địa lý, truyền thông và văn hóa của nó quá lớn.
Sahara gắn liền với hình ảnh những đoàn lạc đà một bướu băng qua các cồn cát cao như những tòa nhà, và những ốc đảo xanh mướt hiện lên như một phép màu giữa lòng cát cháy.
Cái nóng ban ngày ở Sahara vô cùng tàn nhẫn khi nhiệt độ thường xuyên vượt ngưỡng 50°C, mặt cát có thể nóng tới 70°C. Thế nhưng, điều kinh khủng nhất lại diễn ra khi mặt trời lặn. Do độ ẩm không khí gần như bằng không và không có thảm thực vật hay mây giữ nhiệt, toàn bộ nhiệt lượng tích tụ ban ngày sẽ thoát sạch sành sanh vào vũ trụ.
Sahara không hề yên bình. Nơi đây là quê hương của những cơn cuồng phong cát kinh hoàng (như gió bụi Harmattan hay Simoom).
Những trận bão này có thể dựng thành những bức tường cát khổng lồ cao hàng trăm mét, di chuyển với vận tốc cực lớn. Chúng không chỉ quét sạch tầm nhìn, làm tổn thương phổi của bất kỳ ai hít phải, mà còn có khả năng dịch chuyển cả các cồn cát lớn, xóa sạch mọi dấu vết đường đi và chôn vùi tất cả chỉ sau vài giờ.
Kết quả là nhiệt độ ban đêm có thể lao dốc thẳng đứng xuống dưới 0°C. Sinh vật ở đây hằng ngày đều phải chịu một bộ phim “kinh dị” thời tiết: ban ngày nóng chảy da, ban đêm rét run bần bật.
Nơi đây được xem là một sa mạc khắc nghiệt nhất nhưng lại là thánh địa của bộ môn điện ảnh thế giới. Bạn chắc chắn sẽ kinh ngạc khi biết hoang mạc này chính là quê hương của hành tinh Tatooine trong loạt phim huyền thoại Star Wars, bối cảnh kỳ bí của bom tấn The Mummy (1999), và là nơi chứng kiến tình yêu định mệnh trong bộ phim kinh điển đoạt 9 giải Oscar The English Patient.
4. Sa mạc Ả Rập (Arabian Desert)
Xếp vị trí thứ tư trong danh sách những sa mạc lớn nhất thế giới là sa mạc Ả Rập với diện tích khoảng 2,3 triệu km², bao trọn gần như toàn bộ bán đảo Ả Rập. Điểm đặc biệt khiến vùng hoang mạc này trở nên độc nhất vô nhị chính là sự hiện diện của Rub’ al Khali (được gọi là “Miền đất trống”) – biển cát liền kề khổng lồ và lớn nhất trên bề mặt Trái Đất.
Đây là một trong những nơi khô cằn và oi bức nhất hành tinh. Vào mùa hè, nhiệt độ tại đây dễ dàng vượt qua ngưỡng 50°C. Đáng sợ nhất là những trận cuồng phong cát dữ dội (được gọi là gió Shamal), có thể thổi bay hàng triệu tấn cát, làm thay đổi hoàn toàn địa hình chỉ sau một đêm và nuốt chửng mọi sinh vật mất phương hướng.
Rub’ al Khali nắm giữ kỷ lục thế giới về vùng sa mạc có diện tích cồn cát liên tục lớn nhất hành tinh. Kỳ lạ hơn, ẩn sâu bên dưới lớp cát nóng bỏng, khô khốc của hoang mạc này lại là mỏ dầu Ghawar – mỏ dầu thô có trữ lượng lớn nhất thế giới từng được con người khai thác.
5. Sa mạc Gobi
Với diện tích khoảng 1,3 triệu km², Gobi là một cái tên không thể thiếu khi nhắc đến những sa mạc lớn nhất thế giới nằm ở khu vực nội địa Á Châu (trải dài giữa Nam Mông Cổ và Bắc Trung Quốc). Điểm độc đáo của Gobi nằm ở chỗ nó không có nhiều cát mịn như Sahara, mà phần lớn địa hình được bao phủ bởi những bãi đá cuội rêu phong thô ráp và những khoảng đồng cỏ cằn cỗi.
-
Sự khắc nghiệt tột cùng: Gobi là điển hình của kiểu hoang mạc lạnh với biên độ nhiệt vô cùng khủng khiếp. Do nằm sâu trong lục địa và bị dãy Himalaya chắn hết hơi ẩm, nơi đây phải chịu đựng những cú sốc nhiệt cực đoan: mùa đông nhiệt độ có thể lao dốc xuống tận -40°C với băng tuyết phủ đầy, nhưng mùa hè lại có thể chạm ngưỡng 45°C. Sự thay đổi thời tiết đột ngột trong ngày tại đây là một thử thách sinh tồn tàn nhẫn đối với bất kỳ sinh vật nào.
-
Kỷ lục được ghi nhận: Về mặt lịch sử địa chất, Gobi ghi nhận kỷ lục thế giới là nơi đầu tiên con người tìm thấy trứng khủng long hóa thạch nguyên vẹn vào thập niên 1920. Hiện nay, hoang mạc này cũng đang giữ một kỷ lục đáng buồn khi là sa mạc có tốc độ mở rộng diện tích nhanh nhất thế giới do hiện tượng hoang mạc hóa, nuốt chửng hàng ngàn km² đất nông nghiệp mỗi năm.
6. Sa mạc Kalahari
Khép lại top 6 hoang mạc khổng lồ là Kalahari với diện tích khoảng 900.000 km², bao phủ phần lớn lãnh thổ đất nước Botswana, Namibia và một phần Nam Phi. Điểm đặc trưng khiến Kalahari nổi bật trên bản đồ thế giới là những cồn cát có màu đỏ rực vô cùng lộng lẫy do hàm lượng oxit sắt cực cao trong lòng đất.
Kalahari thực chất là một vùng lưu vực bán khô cằn. Nó trở thành một vùng sa mạc kinh khủng vào những tháng cao điểm của mùa khô, khi toàn bộ các nguồn nước trên bề mặt hoàn toàn biến mất, mặt đất nứt nẻ và thảm thực vật héo úa. Để sinh tồn, các bộ tộc bản địa và động vật hoang dã tại đây phải tiến hóa một năng lực phi thường: đào sâu xuống lòng đất để tìm các loại củ chứa nước hoặc sinh tồn nhờ vào những quả dưa dại Tsamma cực đắng.
Sở hữu kỷ lục là không gian thung lũng sông hóa thạch (đã cạn khô từ hàng ngàn năm trước) dài nhất thế giới. Đồng thời, toàn bộ lòng chảo Kalahari kết hợp tạo nên một vùng biển cát có thể tích liên tục lớn nhất hành tinh, lưu trữ một lượng cát khổng lồ mà không một hoang mạc nào sánh kịp.
Kết luận
Hành trình điểm danh các hoang mạc vĩ đại đã cho chúng ta thấy thiên nhiên có những cách rất riêng để thiết lập nên những giới hạn. Dù là băng giá ngàn năm ở hai cực hay những biển cát rực lửa ở vùng xích đạo, danh hiệu sa mạc lớn nhất thế giới không chỉ đại diện cho quy mô diện tích vô tiền khoáng hậu mà còn là biểu tượng cho sự kiên cường của các quy luật tự nhiên. Hi vọng những thông tin địa lý và các kỷ lục phi thường này đã mang đến cho bạn một góc nhìn mới mẻ, đầy sống động về những vùng đất huyền thoại của Trái Đất.
Nguồn: Sưu tầm